Volk en cultuur 1
De Khmers maken meer dan 90% uit van de bevolking van Cambodja. Ze beschouwen zich als afstammelingen van het ooit zo machtige Khmer Rijk in Zuidoost-Azië. Naar die tijd wordt nog vaak verwezen in bijvoorbeeld geschiedenislessen op school. Ook politici gebruiken graag het grootse verleden, meestal in de trant van “Als wij Khmers in staat waren Angkor te bouwen, dan…”
Er is ook een aanzienlijke Vietnamese gemeenschap. Vietnamezen worden vaak openlijk neerbuigend behandeld. Dat is andersom overigens niet anders: in Vietnam kijkt men neer op de inwoners van Cambodja en op de Khmer Krom, die in het zuiden van Vietnam wonen in een gebied dat ooit tot Cambodja behoorde.
Ook voor het andere machtige buurland – Thailand – hebben de Cambodjanen weinig sympathie. Toen begin 2003 een gerucht de ronde deed over een Thaise actrice die beweerde dat Angkor Wat eigenlijk Thailand toebehoort, braken er ernstige rellen uit in Phnom Penh.
Verder heeft Cambodja een moslim-minderheid (de Cham) en vind je in het oosten van het land enkele inheemse stammen.
Het sociale leven in Cambodja
De familie vormt de kern van het sociale leven. Echt vertrouwen heeft een Cambodjaan alleen in familie en dan nog alleen in die leden die het dichtst bij hem staan (het gezin). Vriendennetwerken bestaan wel, maar hebben een vrij oppervlakkig karakter. Met vrienden ga je op stap, een biertje drinken en een hapje eten, maar voor het bespreken van problemen is er alleen de directe familie.
Bezoekers van het land roemen de vriendelijkheid en de gulle lach van de Cambodjanen. Ze maken ook gemakkelijk contact en staan open voor vreemde invloeden. Wat dat betreft zijn Cambodjanen opener dan veel andere Aziatische culturen.
Hoewel die vriendelijkheid oprecht is, is de Cambodjaanse geschiedenis vol van intimidatie, geweld en wreedheden. Deze tegenstelling lijkt verwonderlijk, maar is het niet. Het valt niet te ontkennen dat de Cambodjaanse psyche een onderstroom van geweld kent. Hoogoplopende vetes worden nogal eens beslecht met het afhakken van een hoofd. En vrouwen deinzen er niet voor terug de maîtresse van hun echtgenoot te besproeien met accuzuur. Maîtresses zijn overigens een volstrekt normaal verschijnsel in Cambodja.
De meeste Khmers leven op het platteland, bijna 80%. Althans, nog wel. Te vrezen valt dat bij een verdere economische ontwikkeling van Cambodja de trek naar de steden zal toenemen.
Vrijwel alle Khmers hangen het boeddhisme aan en wel de zogeheten theravada-variant. Dat is de oudste van alle boeddhistische stromingen. Een theravada-boeddhist gaat uit van basisstellingen. Alle verschijningsvormen zijn vergankelijk en onvolmaakt. Het leven is lijden en het bestaan is slechts een onderdeel van het rad van wedergeboorten. Nieuw leven betekent nieuw leed, en dat lijden wordt veroorzaakt door begeerte. Pas als die begeerte volledig is overwonnen, komt er een einde aan het lijden en bereikt men het nirvana.
[Vervolg: Volk en cultuur 2]