Volk en cultuur 2
[Vervolg van Volk en cultuur 1]
De Cambodjaanse kunst heeft de Rode Khmertijd ternauwernood overleefd. Net als intellectuelen waren artiesten een doelwit voor de Rode Khmer en duizenden kunstvoorwerpen werden vernietigd.
Dat Angkor nog bestaat, is te danken aan het feit dat de Rode Khmer de tempels beschouwde als een uiting van de grootsheid van het Khmervolk. Naast beeldhouwwerk en houtsnijwerk vind je de Khmer-cultuur vooral terug in muziek en dans. De traditionele dans heet apsara. Ook hierin zie je de Indiase invloed op de Cambodjaanse cultuur terug.
Cambodjaanse keuken
Zelfs de Cambodjaanse keuken heeft zwaar te lijden gehad van de Rode Khmer. Aangezien hele generaties werden uitgemoord, kwam er een breuk in de kennisoverdracht van moeder naar dochter. Veel Cambodjanen zijn teruggevallen op simpele basisgerechten.
Terwijl in Thailand in eetstalletjes een overvloed aan gerechten wordt aangeboden, is het aanbod op straat in Cambodja niet erg gevarieerd en matig van kwaliteit. En dan te bedenken dat volgens sommige bronnen de Khmer-keuken aan de basis heeft gestaan van de Thaise keuken! Het zou heel goed kunnen, aangezien het Khmer Rijk zich uitstrekte over het grootste deel van wat nu Thailand is. De Thai kwamen pas daarna. Hoe dan ook, de keukens hebben verwantschap.
Een nationaal gerecht is amok: in een curry gestoomde vis, traditioneel in een bakje van bananenblad. Naast de vele heerlijke gerechten, zijn er enkele "snacks" die wij – op z’n zachtst gezegd – vreemd vinden. Zo verorberen sommige Cambodjanen met smaak gefrituurde spin en insecten als sprinkhanen en krekels. Varkensoor is een "lekkernij", die vaak wordt geserveerd bij bruiloften.
Khmer-taal
De taal is bijzonder. Hoewel het schrift lijkt op Thais en het met die taal ook enkele woorden gemeen heeft, kunnen Khmers en Thai elkaar niet verstaan. Khmer is geen zogeheten toontaal, waarbij de toonhoogte de betekenis van een woord aangeeft. Thais, Vietnamees en Laotiaans zijn wel toontalen.
Khmer en Thais hebben een gemeenschappelijke oorsprong: de Indiase talen Sanskriet en Pali. Die werden geïntroduceerd door Indiase handelaren (zie Geschiedenis). Het huidige Khmer kent veel leenwoorden uit het Chinees, Frans en Engels.
De Khmertaal is grammaticaal vrij eenvoudig, maar door het schrift is het moeilijk de taal te leren lezen en schrijven. Zo bestaan er geen spaties tussen de woorden, alleen tussen zinnen. In de spreektaal wordt de laatste klank van een woord niet of nauwelijks uitgesproken. Daardoor hebben Cambodjanen moeite met het uitspreken van een scherpe klank aan het eind van een Engels woord. Een voorbeeld: "ice" wordt meestal uitgesproken als "eye". Als je dat niet weet, bedank je vriendelijk voor deze toevoeging aan je drankje.
Frits Mulder, Taal en tekst.