Duitsland voor beginners: Berlijn
Sinds 1990 is Berlijn weer de trotse hoofdstad van Duitsland. Bovendien een herenigde stad, waar veel sporen van de deling zo snel mogelijk zijn uitgewist.Berlijn was hét Europese centrum tijdens de roaring twenties van de vorige eeuw. De 3,5 miljoen inwoners zijn vastbesloten hun stad weer die swingende reputatie te geven.
Berlijn is min of meer een "laatbloeier" onder de Duitse steden. Zo is er geen middeleeuwse stadskern; het stadsbeeld werd pas in de afgelopen 300 jaar gevormd. Ten tijde van de Pruisische koningen ontstond het centrum, het "friedrizianische Forum", met representatieve gebouwen, brede boulevards en grote parken.
In Berlijn kun je niet om de geschiedenis heen. Daarvan getuigen onder meer de stukjes Berlijnse Muur die zijn overgebleven. Een echte aanrader is de zogeheten East Side Gallery: 1200 meter authentieke muur langs de Mühlenstrasse, met schilderingen van kunstenaars uit de hele wereld. Het Haus am Checkpoint Charlie is een museum gewijd aan de Muur met onder meer attributen die Oost-Berlijners gebruikten bij hun vlucht.
De donkere tijd van de nazi’s wordt belicht in de kelder van het voormalige hoofdkwartier van de Gestapo (de geheime politie). Boven de grond bestaat het gebouw niet meer, maar de kale vlakte heeft wel een naam: Topographie des Terrors.
Het in 2005 geopende Joods Monument is nogal omstreden. Het monument aan de Ebertstrasse bestaat uit een veld van 2700 betonnen zuiltjes. Ondergronds is er een documentatiecentrum.
De opbloei van Berlijn na de hereniging is goed te zien rond de Potsdamer Platz. Na de sloop van de muur was dit een enorme kale vlakte in het centrum van de stad. Grote internationale bedrijven zagen hun kans schoon en stortten zich op de ontwikkeling van het gebied. Zo ontstond onder meer het Sony Center met winkels, bioscopen, congreszalen, kantoren en restaurants.
Vlakbij de Brandenburger Tor staat het Rijksdaggebouw, dat na de hereniging werd gerestaureerd en opnieuw in gebruik werd genomen door het Duitse parlement. De koepel werd in ere hersteld, zij het nu van glas. Je hebt er een prachtig panoramisch uitzicht over de stad.
Charlottenburg is niet alleen de naam van een wijk in Berlijn, maar ook het voormalige zomerpaleis van de Pruisische koningin Sofie-Charlotte. Het heeft onder meer een collectie schilderijen van Frederik de Grote.
Ondanks de hereniging is nog steeds te zien dat het oosten en westen van de stad zich veertig jaar lang gescheiden hebben ontwikkeld. De Alexanderplatz was en is het centrum van Oost-Berlijn met het hoogste gebouw van de stad, de 365 meter hoge Fernsehturm. De Kurfürstendamm was en is het centrum van het westen, tijdens de deling ook wel “Etalage van het Westen” genoemd vanwege de vele chique winkels. Niet voor niets heet het eerste winkelcentrum van Duitsland “Kaufhaus des Westens”. Het staat aan het begin van de Kurfürstendamm, pal naast de Gedächtniskirche, die in 1943 zwaar werd beschadigd en bewust niet werd gerestaureerd.
Berlijn is een bruisende stad met ontelbare cafeetjes, terrassen, bistro's, theaters en luxe winkelparadijzen. En vlakbij is zelfs een beetje Hollandse knusheid terug te vinden, in het Holländisches Viertel in Potsdam. Het werd gebouwd door en voor Nederlandse handwerkslieden die waren ingehuurd voor de uitbreiding van het buitenverblijf van de Pruisische vorsten.
Frits Mulder, Taal en tekst.