Duitsland voor beginners: Economie
Hoewel de Duitse economie de laatste jaren stroef loopt, is het nog steeds één van de grootste economieën ter wereld. Gerekend naar omvang van het Bruto Nationaal Product (BNP) staat het land op de derde plaats in de wereldrangorde (2004).Tegelijkertijd heeft Duitsland te kampen met een hoge werkloosheid: rond 10% van de beroepsbevolking heeft geen werk. Er is daarbij een groot verschil tussen het oosten en het westen van het land: het werkloosheidspercentage ligt in de voormalige DDR op 18%, in het westen op 8%.
Duitse hereniging
In de jaren na de hereniging was de integratie van de West- en Oost-Duitse economie een uitdaging van de eerste orde. De Oost-Duitsers hadden een levensstandaard die ver onder die van de West-Duitsers lag.Daarnaast waren de infrastructuur en de industrie van de voormalige DDR verouderd en was het milieu sterk vervuild. De kosten voor de eenwording werden veel te laag geschat. Om die te betalen werden belastingen verhoogd en overheidsinvesteringen in West-Duitsland uitgesteld.
Door die aandacht voor de eenwording heeft Duitsland een achterstand opgelopen, waarvoor het land nu de prijs betaalt. Waar andere landen in de jaren '80 en '90 economische hervormingen doorvoerden, is dat in Duitsland nauwelijks gebeurd. Houden wat je hebt, het Besitzstanddenken, is een belangrijk struikelblok voor veranderingen.
Zo steekt Duitsland nog steeds veel geld in een onrendabele sector als de mijnbouw, onder druk van de vakbonden. Ook de uitgaven voor sociale voorzieningen drukken zwaar op de overheidsbegroting. Denk daarbij alleen al aan uitkeringen voor de meer dan 4 miljoen werklozen.
Bondskanselier Schröder heeft diverse pogingen ondernomen om de starre Duitse economie flexibeler te maken, maar dat wordt hem niet in dank afgenomen. Zijn partij leed zware nederlagen bij deelstaatverkiezingen.
Daarbij komt voor Duitsland nog een probleem. Sinds de val van het communisme zijn de buurlanden Tsjechië en Polen sterk in opkomst. Ze zijn aantrekkelijk voor investeerders, onder andere omdat arbeidskracht er veel goedkoper is.
In de tweede helft van 2004 heeft het Duitse bedrijfsleven een uitermate moeilijke periode gehad. Vooral in de belangrijkste exportsector, de auto-industrie, zijn velen hun baan niet zeker of hebben die inmiddels al verloren. Bij Opel en Volkswagen staan massa-ontslagen gepland.
Dat het de Duitsers niet bepaald voor de wind gaat, blijkt ook uit de moeilijkheden van de grote warenhuisketen Karstadt. Dat concern heeft te maken met tegenvallende omzetten en ging in 2004 bijna failliet.
Toerisme
Duitsland heeft toeristen veel afwisseling te bieden, maar vooral de Duitsers zelf maken uitstapjes in hun land. Slechts 12 procent van de (hotel)overnachtingen komt voor rekening van buitenlandse gasten. De belangrijkste herkomstlanden zijn Nederland, de Verenigde Staten en Groot-Brittannië.Binnen Duitsland is Beieren de topbestemming, vooral als wintersportgebied. Ook het jaarlijkse Oktoberfest en de stad München trekken toeristen.
Berlijn is populair voor een korte stedentrip. Sinds de hereniging van de beide Duitslanden heeft de stad een flinke injectie gekregen. Berlijn bruist weer als vanouds, de terrassen zitten vol, het culturele leven bloeit en in het stadscentrum ("Mitte") worden gebouwen van gedurfde architectuur opgetrokken.
Andere toeristenbestemmingen zijn Sauerland, Thüringen en het Zwarte Woud.
De voormalige DDR-staten blijven op toeristisch gebied nog achter, maar zijn bezig met een inhaalslag. In de afgelopen jaren is veel verbeterd aan de voorzieningen voor toeristen. De Oostzeekust en het eiland Rügen krijgen daarbij de meeste aandacht.
Frits Mulder, Taal en tekst.