Moderne politiek 2
[Vervolg van Politiek 1]
De nieuwe regering onder Janós Kádár liep in de eerste jaren keurig aan de leiband van Moskou. Maar Kádár verdiepte zich ook in de oorzaak van de ontevredenheid en trad niet al te hard op tegen mensen die aan de volksopstand hadden deelgenomen.
Hij was ervan overtuigd dat economische samenwerking met het Westen noodzakelijk was. Om dat te bereiken voerde hij in 1968 het Nieuw Economisch Mechanisme in, waarbij binnen de planeconomie ook wat vrijheden werden toegestaan.
Kádár was overigens nogal moeilijk te doorgronden. Een economische liberaal in het Oostblok, maar ook solidair met de andere landen van het Warschau Pact. In 1968 stuurde hij troepen naar Tsjechoslowakije om daar een einde te maken aan de Praagse Lente.
In 1988 werden de scheuren in het Oostblok het eerst duidelijk in Hongarije. De perscensuur werd gedeeltelijk opgeheven, demonstraties en stakingen werden toegestaan en politieke bewegingen mochten hun zegje doen.
Tegelijkertijd weigerde Kádár meer economische vrijheden toe te staan, terwijl 20% van de Hongaren onder de armoedegrens leefde. Hij werd in 1988 afgezet.
Daarna gingen de politieke ontwikkelingen razendsnel. Een jaar later werd het IJzeren Gordijn opgeheven en veranderde de Volksrepubliek Hongarije in Republiek Hongarije. Oost-Duitsers konden massaal via Hongarije naar Oostenrijk vluchten. Het zou de katalysator zijn voor het ineenstorten van communistische regimes in heel Oost-Europa.
De eerste vrije verkiezingen sinds 45 jaar, in 1990, werden gewonnen door een coalitie van centrumrechtse partijen. Die streefde naar liberalisering van de economie, maar dat leidde in eerste instantie voor veel Hongaren tot verslechtering van de leefomstandigheden.
Uit onvrede stemden ze vier jaar later voor de sociaal-democraten (voormalige communisten), die een absolute meerderheid behaalden. De hervormingsgezinde ex-communist Gyula Horn sloot een verbond met de Alliantie van Vrije Democraten.
Hoewel de economie opbloeide, verloor Gyula de verkiezingen van 1998. Hongarije had zich ontwikkeld tot een politiek tweestromenland: de sociaal-democraten en conservatief-liberalen regeren er om beurten.
In 1991 had Hongarije al het Warschau Pact verlaten, om in 1999 toe te treden tot de voormalige vijand, de NAVO. Op 1 mei 2004 werd het land bovendien toegelaten tot de Europese Unie.
Frits Mulder, Taal en tekst.