Bali
Bali ligt tussen Java en Lombok en heeft ruim 3 miljoen inwoners. Het verschilt van de rest van Indonesië, doordat de islam hier geen voet aan de grond kreeg. Balinezen zijn hindoeïstisch, maar wel op een Balinese manier.
Hindoegebruiken zijn vermengd met boeddhistische tradities en met oude inheemse rituelen. Overal vind je tempels en tempeltjes (pura), naar schatting zo’n 20.000 in totaal. Bij de tempels vinden geregeld festiviteiten plaats. Bij zo’n tempelfeest (odalan) wordt altijd een gambuh uitgevoerd, een traditionele, formele en statige dans. De hoofdtempel (ook wel Moedertempel) van Bali is Pura Besakih, op de hellingen van de vulkaan Gunung Agung. Het is eigenlijk een complex van zo’n 200 tempels.
Hoe hardnekkig het verzet van Balinezen tegen invloeden van buitenaf kan zijn, hebben de Nederlanders ook ondervonden. De bevolking vocht zich liever dood dan in Nederlandse gevangenschap te belanden. Pas in 1906 kreeg Nederland het hele eiland onder controle, na het afslachten van 3600 Balinezen in Denpasar.
De naam van het eiland heeft een bijna magische klank. Velen denken bij "Bali" aan een tropisch paradijs. Helaas zijn delen van het eiland volkomen in beslag genomen door het massatoerisme. Dat is vooral het geval in de toeristenplaatsen aan de zuidkust rond de hoofdstad Denpasar: Kuta Beach, Sanur, Jimbaran, Seminyak en het nieuwere Nusa Dua Kuta.
Kuta Beach is een typisch voorbeeld van toeristische ontwikkeling die uit de hand is gelopen. Ooit was dit het mekka voor surfers, maar het strand is tegenwoordig overbevolkt, niet alleen door toeristen maar ook door horden verkopers, die je geen minuut met rust laten.
Toch zijn er nog wel mooie stille plekjes op Bali al moet je er wat moeite voor doen ze te ontdekken. Ubud – ten noorden van Denpasar – is het culturele centrum van het eiland. Het centrum van het stadje is ook weer helemaal gericht op toeristen. Maar buiten Ubud vind je traditionele dorpjes temidden van sawa’s (terrasvormige rijstvelden). In de stad zelf is het museum Puri Lukisan een bezoek waard: een interessante tentoonstelling van traditionele en moderne Balinese kunst.
Een dag per jaar komt het hele openbare leven op Bali stil te liggen. Dat gebeurt in maart of april tijdens het hindoeïstische Nieuwjaar (Nyepi). Op deze dag moeten de kwade geesten worden misleid: die geesten moeten denken dat er niemand op Bali woont. Iedereen blijft binnenshuis en zelfs de elektriciteit wordt afgesloten.
Het toerisme naar Bali heeft klappen opgelopen door terroristische aanslagen in 2002 en 2005. Meteen na de eerste aanslag daalde het aantal bezoekers met 60%, maar over heel 2003 viel de schade nog mee: 25% minder toeristen vergeleken met 2002. Net toen het aantal bezoekers weer op normaal niveau was gekomen, volgde de tweede aanslag. Het aantal toeristen daalde opnieuw sterk. Hoewel Bali strenge veiligheidsmaatregelen heeft genomen, is het de vraag of toeristen het eiland weer als een veilige bestemming zullen gaan zien.
Frits Mulder, Taal en tekst.