Geschiedenis 3
[Vervolg van Geschiedenis 2]
Om Java beter te beschermen tegen de oprukkende Engelsen werden op strategische punten forten opgericht: in Batavia (West-Java), Semarang (Midden-Java) en Soerabaja (Oost-Java).
Toch wisten de Engelsen Java in 1811 te veroveren. De Engelse gouverneur Raffles voerde een aantal drastische hervormingen door. Zo kregen de inlandse vorsten grotere macht over de boeren. In 1816 droegen de Engelsen de meeste bezittingen weer aan de Nederlanders over. In ruil voor Maleisië trokken ze zich in 1824 helemaal uit Nederlands-Indië terug.
Na het vertrek van de Engelsen probeerde de Javaanse prins Diponegoro de Nederlanders te verdrijven. Hij ontketende in 1825 de Java-oorlog, die vijf jaar zou duren. Toen de prins was verslagen, kenden de Nederlanders geen pardon: ze voerden het beruchte cultuurstelsel in.
Volgens dit stelsel moest elke Javaanse boer eenvijfde van zijn gewassen reserveren voor de Europese markt. Daarnaast werd hij gedwongen tewerkgesteld bij de aanleg van wegen, gebouwen en haveninstallaties. Financieel was dit stelsel zeer succesvol voor Nederland, maar onder het Javaanse volk ontwikkelde zich haat tegen de Nederlanders en hun handlangers, de inlandse vorsten.
Na 1870 organiseerde Nederland expedities naar de tot dan onbetreden binnenlanden van Sumatra, Borneo en Sulawesi. Uiteraard was het doel daar ook het Nederlands gezag te vestigen. De bevolking van Aceh op de noordwestpunt van Sumatra bood zwaar verzet. Daar woedde van 1873 tot 1903 een bloedige guerrillaoorlog. Ook na de volledige bezetting van het gebied werden er geregeld aanslagen gepleegd op Nederlanders.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog ontstond een nationaal bewustzijn in Indonesië. Er werden nationalistische organisaties en politieke partijen opgericht. Dit was zeer tegen de zin van Nederland, dat de leiders van deze organisaties (Soekarno, Hatta en Sjahrir) achter de tralies zette.
In de Tweede Wereldoorlog werd Nederlands-Indië bezet door Japan. De Japanners voerden een gruwelijk bewind, maar steunden tegelijkertijd de nationalistische beweging. Soekarno werd als gouverneur aangesteld en het Bahasa Indonesia werd de officiële landstaal. De door de Japanners opgerichte Landstorm zou na de Tweede Wereldoorlog worden ingezet tegen de Nederlanders.
Frits Mulder, Taal en tekst.