Volk en cultuur 2

[Vervolg van Volk en cultuur 1]

Hoewel de joden een gezamenlijke geschiedenis hebben, vormen ze geen hechte gemeenschap. Wat hen bindt is hun jood zijn, maar binnen dat geloof bestaan grote verschillen.

Orthodoxe joden houden vast aan de traditionele geboden en verboden. Ultra-orthodoxe joden verwerpen zelfs het bestaan van een onafhankelijk Israël, omdat ze vinden dat het joodse geloof strikt geestelijk opgevat moet worden, niet politiek.

Liberale joden daarentegen vinden dat het jodendom zich moet aanpassen aan de moderne tijd.

Verder zijn er nog verschillen tussen joden afkomstig uit westerse en oosterse landen.

Ook in de houding tegenover de Palestijnen zie je een scheiding. Een deel van de joden wil dat de Palestijnen zelfbeschikking krijgen. Een ander deel is voorstander van de harde lijn en wil nog meer joodse nederzettingen bouwen op de Westelijke Jordaanoever.

Kibboetsen

Kibboetsen zijn coöperatieve gemeenschappen en een typisch Israëlische uitvinding. In een kibboets geldt dat iedereen gelijk is en wordt gezamenlijk geproduceerd. Aanvankelijk waren de meeste kibboetsen landbouwcoöperaties, maar tegenwoordig worden er soms ook industriële producten gemaakt. Meer dan de helft van de Israëlische landbouwproductie is afkomstig van kibboetsen.

Joodse jongens bereiken een mijlpaal in hun leven als ze 13 worden. Volgens het joodse geloof zijn ze dan volwassen. De jongen krijgt dan de rechten en plichten die daarbij horen en wordt bar mitswa (zoon van het gebod).

Of joden nu orthodox zijn of liberaal, koosjer (ook wel: kosher) eten ze vrijwel allemaal. Koosjer eten moet voldoen aan een aantal voorwaarden. Zo is alleen het vlees van evenhoevige, herkauwende dieren koosjer: rund, schaap, geit. Een varken is niet koosjer maar onrein.

Melkproducten mogen alleen afkomstig zijn van koosjere dieren, maar ze mogen nooit samen met het vlees worden bereid. Er zijn nog veel meer voorschriften. Als een restaurant zich "koosjer" noemt, staat het onder toezicht van het opperrabbinaat.

Het bekendste joodse fastfood is wellicht falafel: balletjes gemaakt van gemalen kikkererwten en kruiden, geserveerd in een plat broodje (pita).

Frits Mulder, Taal en tekst.