Geografie
Japan bestaat uit meer dan 3000 eilanden. De archipel is ontstaan door vulkaanuitbarstingen en aardbevingen. Op deze plaats botsen drie aardschollen met elkaar. In het noorden botsen de Euraziatische plaat en de Pacifische plaat, in het zuiden zit daar nog een kleine plaat tussen, de Filippijnse. Japan heeft een oppervlakte van ruim 372.000 km², daarmee is het ongeveer negen keer zo groot als Nederland.
De grootste eilanden zijn Hokkaido, Honshu, Kyushu en Shikoku. Hokkaido is het noordelijkste eiland. Het wordt van het Russische eiland Sakhalin gescheiden door de Straat van La Perousse. Tussen Hokkaido en de eveneens Russische (maar betwiste) Koerilen Eilanden ligt de Straat van Nemuro.
Ten zuiden van Hokkaido ligt het dichtbevolkte en grootste eiland, Honshu. Centraal aan de oostkust ligt de Japanse hoofdstad Tokyo. Dit eiland heeft de vorm van een halve maan. Ten zuidwesten liggen de eilanden Shikoku en Kyushu. Deze laatste twee eilanden en Honshu omsluiten de Japanse Binnenzee (Seto-naikai). Ten zuiden van Kyushu liggen nog enkele eilandengroepen, met als bekendste eiland Okinawa.
In het oosten grenst Japan aan de Grote Oceaan. Aan die kust liggen de grootste steden. Ten westen van het land ligt de Japanse Zee. Aan de overkant van die zee liggen Rusland, Noord-Korea en Zuid-Korea. Kyushu en Zuid-Korea worden van elkaar gescheiden door de smalle (200 km) Straat van Korea. In die zeestraat liggen overigens ook nog enkele Japanse eilandjes. Het eiland Tsushima ligt op slechts 60 kilometer van de Zuidkoreaanse stad Pusan. De zuidelijkste eilandjes van Japan liggen tegenover China, met daartussen de Oostchinese Zee.
Japan is een bergachtig land. De hoogste bergen vind je in het Sammyaku-gebergte, centraal op het eiland Honshu. Verscheidene toppen reiken daar tot boven 3000 meter hoogte. De hoogste berg is de (niet meer werkzame) vulkaan Fuji (3776 m), ten zuidwesten van Tokyo. Deze kegelvormige vulkaan is voor de Japanners een heilige berg. Slechts 15% van het land bestaat uit laagvlakten, die je alleen in de kuststreken aantreft. Daar liggen dan ook de grootste steden. Japan is een zeer verstedelijkt land, er zijn meer dan 10 steden met een inwoneraantal van 1 miljoen of meer (Tokyo heeft, inclusief voorsteden, 12 miljoen inwoners).
Volgens een Japanse mythe zijn de eilanden van Japan een schepping van de goden Izanagi en Izanami. Zij ontmoetten elkaar ter hoogte van Siberië, Korea en China. Uit hun onstuimige liefdesspel werd Japan geboren. Alles wat deze goden in voorraad hebben aan stormen, tyfoons en aardbevingen richten ze vooral op deze "goddelijke archipel".
Helemaal vreemd is het verhaal niet. Japan is het resultaat van enorme krachten in de aardbodem en die zijn nog steeds niet uitgewoed. De vulkanen op de eilanden geven al aan dat dit een seismisch zeer actief gebied is. Elk jaar wordt Japan getroffen door zo’n duizend aardbevingen. De meeste richten weinig schade aan, doordat ze plaatsvinden in afgelegen gebieden of doordat ze slechts lichte schokken veroorzaken. Maar soms is het goed raak. In 1923 werden Tokyo en Yokohama getroffen door een zware aardbeving. In 1995 werd er grote schade aangericht in Kobe, ten westen van Osaka. Daarnaast veroorzaken onderzeese aardbevingen vloedgolven die de kusten van Japan beschadigen. Sinds de vloedgolf eind 2004 in Zuid-Azië kent iedereen het Japanse woord voor dit natuurverschijnsel: tsunami.
Vooral de oostelijke kusten van de grote Japanse eilanden zijn zeer grillig van vorm. Ook de kleinere eilanden hebben onregelmatige kustlijnen. Het levert een boeiend landschap op van water, bergen en diepe inhammen.
Frits Mulder, Taal en tekst.