Geschiedenis 2
[Vervolg van Geschiedenis 1]Rond het midden van de 16de eeuw heersten de Habsburgers over Europa. Dat was niet alleen het gevolg van veroveringen, maar ook van strategische huwelijken.
Zo kwamen de Lage Landen onder bestuur van de Habsburgers door het huwelijk tussen Maria van Bourgondië en keizer Maximiliaan.
Voor wie daar tegenwoordig nog het bewijs van wil zien: kijk naar het stadswapen van Amsterdam. Maximiliaan schonk Amsterdam in 1489 het recht zijn kroon in het stadswapen op te nemen. Een replica van de kroon is later op de top van de Westertoren geplaatst.
Hoewel het huis Habsburg ook gebieden verloor, bleef het een macht van belang en heeft het een beslissende rol gespeeld in de geschiedenis van Europa. Zo waren het de Habsburgers die de Russen en Turken beletten hun invloed over West-Europa uit te breiden.
Oostenrijk was voortdurend betrokken bij oorlogen en conflicten. In 1805 leed Oostenrijk in de slag bij Austerlitz (nu: Slavkov in Tsjechië) een verpletterende nederlaag tegen Napoleon.
In 1848 deed Ferdinand I afstand van de troon ten gunste van zijn nog maar 18-jarige neef, Franz Joseph I. Die vocht een oorlog uit met Pruisen, de Duitse staat die in de 17de en 18de eeuw sterk was opgekomen als protestants koninkrijk. Inzet was de heerschappij over de Duitse staten.
Oostenrijk verloor, waarna Pruisen de onbetwiste leider werd in de Duitse wereld, wat in 1871 leidde tot de vereniging van het Duitse Rijk.
Dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije
Intussen waren de Hongaren in het Habsburgse Rijk uiterst ontevreden over het bewind in Wenen. Om te voorkomen dat zijn rijk uit elkaar zou vallen, deed Franz Joseph verregaande toezeggingen aan Hongarije.Het land werd een zelfstandig koninkrijk binnen het Habsburgse Rijk, alleen verbonden met Oostenrijk door het staatshoofd. Franz Joseph was keizer van Oostenrijk en koning van Hongarije. Deze constructie werd bekend als de dubbelmonarchie (ook wel Donaumonarchie) Oostenrijk-Hongarije.
In de tweede helft van de 19de eeuw ontstonden er tal van spanningen binnen de landsgrenzen van de dubbelmonarchie. Vele volkeren eisten zelfbeschikking, maar Oostenrijk en Hongarije waren niet van plan daaraan toe te geven.
Integendeel, Oostenrijk lijfde Bosnië-Herzegovina in. Dit zeer tegen de zin van Servië dat ook aanspraken maakte op het gebied.
Op 28 juni 1914 kwam e.e.a. tot uitbarsting tijdens het bezoek van de Oostenrijkse troonopvolger, aartshertog Franz Ferdinand, aan Bosnië-Herzegovina. Hij werd in Sarajevo doodgeschoten door een Servische nationalist.
Eerste Wereldoorlog
Oostenrijk verklaarde de oorlog aan Servië, maar dat land had een bijstandsverdrag met Rusland. Oostenrijk op zijn beurt had de steun van het Duitse Rijk. De moordaanslag in Sarajevo groeide daardoor uit tot een groot conflict: de Eerste Wereldoorlog.Deze oorlog liep uit op een dramatisch verlies voor Duitsland én voor Oostenrijk-Hongarije. Bij het Verdrag van Versailles (1919) werden nieuwe grenzen vastgesteld.
Zo ontstonden Polen, Tsjechoslowakije en Joegoslavië. Oostenrijk en Hongarije werden twee aparte staten en delen van de voormalige dubbelmonarchie werden toegewezen aan Roemenië en Italië.
Aanloop naar de Tweede Wereldoorlog
Tijdens de economische crisis van de jaren '30 liepen in Oostenrijk de spanningen tussen linkse en rechtse groeperingen hoog op. Er waren bloedige botsingen tussen de twee groepen.In 1933 greep de rechtse politicus Engelbert Dolfuss in: hij stelde het parlement buiten werking en regeerde bij decreet. Hij werd in 1934 vermoord bij een poging tot staatsgreep, gesteund door Duitse nazi’s.
Dolfuss’ opvolger was niet in staat zich blijvend te verzetten tegen Hitlers streven Oostenrijk in te lijven bij het Duitse Rijk. Veel Oostenrijkers waren de partijpolitiek in eigen land beu en keken met bewondering naar hun landgenoot die in Duitsland de macht had gegrepen.
In 1938 was de zogeheten Anschluss een feit: tijdens een parade in Wenen werd Hitler door een enthousiaste menigte onthaald. Al het volgende jaar raakte Oostenrijk betrokken bij de Tweede Wereldoorlog.
(Zie voor Oostenrijk na 1945: Moderne politiek)
Frits Mulder, Taal en tekst.