Moderne politiek 2

[Vervolg van Politiek 1]

Waldheim stelde zich na zijn eerste ambtstermijn niet herkiesbaar. Hij werd opgevolgd door Thomas Klestil, die zich sterk maakte voor aansluiting van Oostenrijk bij de Europese Unie. Op 1 januari 1995 werd het land EU-lid.

Haider en de FPÖ

Intussen won de rechts-radicale Vrijheidspartij steeds meer aanhang. Leider Jörg Haider keerde zich tegen buitenlanders in Oostenrijk, die volgens hem banen inpikten. Ook het lidmaatschap van de EU was in zijn ogen een bedreiging voor de werkgelegenheid in Oostenrijk. Hij prees zelfs het werkgelegenheidsbeleid van Adolf Hitler —een opmerking waar overigens hij later z’n verontschuldigingen voor aanbood.

Toen de rooms-rode coalitie bij de verkiezingen van 1999 zwaar verloor, gingen de christen-democraten in zee met de Vrijheidspartij. Jörg Haider zelf nam geen deel aan deze regering, maar desondanks was de internationale reactie furieus.

Internationale reacties

De EU-partners verlaagden de status van hun diplomatieke banden met Oostenrijk, Israël trok z’n ambassadeur uit Wenen terug, enkele landen verbraken hun contracten met Oostenrijkse bedrijven en er kwam een beweging op gang om Oostenrijk als vakantieland te boycotten. Die protesten verstomden overigens al snel en de sancties tegen Oostenrijk werden ingetrokken, omdat ze weinig effectief bleken.

In 2002 ontstond er opnieuw beroering rondom Haider, nadat hij een bezoek had gebracht aan Saddam Hoessein. Daarbij prees Haider het "wijze leiderschap" van de Iraakse president. Dat leidde tot een storm van kritiek, ook binnen zijn eigen FPÖ.

Daarop besloot Haider de landelijke politiek te verlaten en zich niet meer te bemoeien met het beleid van de FPÖ.

Ursula Haubner

Die toezegging hield maar kort stand: in 2003 werd, onder druk van Haider, zijn zuster Ursula Haubner tot leider van de FPÖ gekozen.

De ÖVP zegde in 2002 het vertrouwen op in de FPÖ. Na vervroegde verkiezingen wilden de christen-democraten de regeringssamenwerking met de sociaal-democraten nieuw leven inblazen, maar die onderhandelingen liepen stuk. Daarop bleef de ÖVP geen andere keus dan opnieuw met de FPÖ te regeren.

In het voorjaar van 2005 vond er een scheuring plaats binnen de FPÖ. Haider, Haubner en anderen richtten een eigen partij op: Bündnis Zukunft Österreich (BZÖ). Alle FPÖ-ministers gingen over naar deze nieuwe partij. Daardoor zit de BZÖ in de Oostenrijkse regering, zonder ooit aan verkiezingen te hebben deelgenomen.

Frits Mulder, Taal en tekst.