Warschau
Warschau (Warszawa in het Pools) heeft 1,8 miljoen inwoners en ligt aan de oevers van de rivier de Wisla. Volgens een legende stamt de naam van twee kinderen, Wars en Sawa. Zij zagen uit de Wisla een meermin oprijzen die hen voorspelde dat er op die plek een stad zou verrijzen.
De stad werd in de Tweede Wereldoorlog vrijwel volledig verwoest. De vraag na de oorlog was dan ook of de hoofdstad in oorspronkelijke staat moest worden hersteld. Er was geen geld, er waren geen materialen en er waren nog wel meer steden in dezelfde situatie.
Toch besloten de Polen hun trotse hoofdstad te herbouwen. Om dat historisch verantwoord te doen werden restanten van de stadsarchieven geraadpleegd, en ook oude foto’s, prentbriefkaarten en schilderijen. De overgebleven inwoners hielpen mee: daar was een balkonnetje, hier liep een steeg en die poort zag er zo en zo uit.
Het resultaat is een prachtig herstelde binnenstad die weliswaar oud aandoet, maar het niet is. Zelfs een deel van de oude stadswallen – die al voor de oorlog verdwenen waren – is hersteld. Buiten het centrum is er van oude bebouwing weinig over en wordt het beeld bepaald door na-oorlogse flatgebouwen van communistische snit. Alleen in de wijk Praga op de oostoever van de Wisla staan nog vooroorlogse huizen. Niet verwonderlijk dus dat juist deze wijk een grote aantrekkingskracht heeft op jonge, trendy Polen.
Het hart van de binnenstad is de Rynek, het marktplein, waar overigens geen markt meer wordt gehouden. De oude stad ligt aan het eind van een lange boulevard die in verschillende stadsdelen van naam verandert, maar over het algemeen de Koninklijke Weg (Trakt Królewski) wordt genoemd.
Aan het andere eind van die weg ligt het Koninklijk Kasteel. Het werd in de Tweede Wereldoorlog totaal verwoest, maar al bij het begin van de oorlog was veel huisraad door het personeel in veiligheid gebracht. In 1973 werd begonnen met de herbouw van het kasteel in zijn 18de-eeuwse vorm. Ook hier werd dus met de restauratie niet de staat van vlak voor de oorlog hersteld, maar van verder terug.
De Russen wilden bij de herbouw van Warschau ook een steentje bijdragen, maar de trotse Polen wilden liever geen vreemdelingen zien werken aan hun stad, en zeker geen Russen. Toch kregen ze een stuk land toegewezen, waar een monumentale "mokkataart" verrees: het Paleis van Cultuur en Wetenschap. De inwoners van Warschau zeggen dat de mensen die in het gebouw werken nog het beste af zijn: zij hoeven niet tegen de buitenkant aan te kijken.
Het monument voor de kleine opstandeling (Maly Powstaniec) net buiten de oude stad herinnert aan de grote Opstand van Warschau in 1944. Het beeldje werd opgericht voor de kinderen die als koerier fungeerden. De opstand duurde twee maanden en werd geleid door het grootste ondergrondse leger (Armia Krajowa) van Europa. Er is ook een museum gewijd aan deze opstand, het Muzeum Powstania Warszawskiego.
Frits Mulder, Taal en tekst.