Geografie
Portugal ligt in Zuidwest-Europa en heeft een oppervlakte van ruim 92.000 km². Daarmee is het twee keer zo groot als Nederland. Het land beslaat ongeveer een zesde deel van het Iberisch Schiereiland, de rest wordt ingenomen door Spanje. In het noorden en oosten grenst Portugal aan dat land, in het westen en zuiden grenst het aan de Atlantische Oceaan. Die kustlijn is 848 kilometer lang. Portugal heeft de vorm van een langwerpige strook met een gemiddelde breedte van 150 kilometer.
De naam Portugal is afgeleid van de Romeinse naam voor een stadje aan de monding van de Douro, Portus Cale (nu: Porto). De oorsprong van Portugal ligt dus in het uiterste noorden, tussen de grensrivier Minho (Miño) en de Douro (Duero). Het zwaartepunt van Portugal is inmiddels verder naar het zuiden verplaatst, naar de hoofdstad Lissabon. Deze stad aan de Taag (Tejo) heeft een half miljoen inwoners, maar inclusief de voorsteden zijn het er 2,5 miljoen.
Het grootste deel van Portugal ligt op het westelijke deel van de Spaanse Hoogvlakte. Deze zogeheten Meseta is gemiddeld 700 meter hoog, maar er zijn bergruggen die daar ver bovenuit steken. Zo is het hoogste punt op het Portugese vasteland de berg Estrela (1993 m) ten oosten van Coimbra. De meeste Portugese rivieren ontspringen op de Spaanse Hoogvlakte en stromen dan in westelijke richting naar de Atlantische Oceaan.
De Taag is de scheidslijn tussen twee typen landschap. Ten noorden van de rivier liggen heuvels en bergen, ten zuiden ervan is het landschap overwegend vlak. Alleen in het uiterste zuiden, in de Algarve, komen wat hogere gebieden voor zoals de Serra do Caldeirão en de Serra de Monchique. Dat zuiden van Portugal is een uiterst droog gebied. Dankzij de prachtige zandstranden heeft deze streek zich toeristisch flink kunnen ontwikkelen. Ook langs de westkust van Portugal vind je zandstranden, die worden onderbroken door loodrecht uit het zeewater oprijzende rotsen.
De neerslag in Portugal varieert nogal per streek en per jaargetijde. In de zomer worden het zuiden en het (hooggelegen) noordoosten vaak geteisterd door droogte. In de lente en herfst kan er in het noorden juist erg veel regen vallen. De hoeveelheid neerslag per jaar varieert van 400 tot 700 mm in het zuiden tot 1200 mm in het midden van het land en zelfs 2000 mm in de bergen in het noorden.
Bij Portugal horen ook twee vulkanische eilandengroepen in de Atlantische Oceaan: de Azoren (Ilhas dos Açores) en de Madeira-archipel. De Azoren liggen 1300 kilometer ten westen van de Portugese kust in de Atlantische Oceaan. Madeira ligt 1100 kilometer ten zuidwesten van Portugal en 600 kilometer uit de Marokkaanse kust. Beide gebieden hebben een grote mate van zelfbestuur, behalve op het gebied van buitenlandse politiek en defensie.
Portugal was ooit een koloniale grootmacht (zie Geschiedenis), maar de laatste kolonie werd in 1999 afgestoten. Toen ging de zeggenschap over de Portugese enclave Macau – aan de Chinese zuidoostkust – over in handen van de Volksrepubliek China.
Frits Mulder, Taal en tekst.