Economie en toerisme
Rusland heeft zich vrij snel hersteld van de financiële crisis van 1998 (die volgde op de Azië-crisis, een jaar eerder). Sindsdien is de economie jaarlijks gegroeid met gemiddeld 6,5%. Het land werd daarbij geholpen door onder meer een sterke stijging van de olieprijs. Olie en gas zijn uiterst belangrijke exportproducten van Rusland. Maar ook de binnenlandse bestedingen nemen toe. Nog niet alle Russen profiteren van de economische groei, maar grote groepen beschikken over meer geld dan enkele jaren geleden. Al met al doet dat het vertrouwen in Rusland toenemen en zijn meer buitenlandse bedrijven geïnteresseerd om in het land te investeren.De wederopstanding van Rusland is opmerkelijk, omdat onder Boris Jeltsin de economie in elkaar stortte. Door de vermindering van de staatsbemoeienis op buitenlandse handel grepen veel mensen hun kans. Zij kochten bijvoorbeeld diamant, olie en andere grondstoffen voor roebels op de nog wel gecontroleerde en dus goedkope binnenlandse markt. Vervolgens verkochten ze deze voor de werkelijke prijs op de buitenlandse markt. Met de opbrengst werden grote staatsbedrijven opgekocht voor een fractie van de werkelijke waarde. Het is een van de verklaringen voor de snelle rijkdom van sommige Russen.
De plotsklapse overgang van communisme naar kapitalisme leidde tot ‘kapitalisme op zijn rauwst’, waarbij mensen met de juiste connecties snel rijk werden en de overgrote meerderheid verarmde. President Poetin heeft de oorlog verklaard aan de snelle rijkdom van enkelen. De arrestatie en veroordeling van oliemagnaat en miljardair Michail Chodorkovski in 2005 is daarvan een voorbeeld. Overigens was die rechtszaak zwaar omstreden. Chodorkovski had kritiek op Poetin en steunde liberale partijen. De president zou vooral bang geweest zijn voor de politieke aspiraties van Chodorkovski.
Poetin probeert echter niet alleen via de rechter de oligarchen aan te pakken. Een interessant verschijnsel is zijn poging ze aan te stellen als gouverneurs van arme gebieden. Poetin hoopt dat ze hun geld zullen investeren in deze gebieden.
De belangrijkste exportproducten van Rusland zijn elektriciteit, aardolie, aardgas, steenkool, ertsen, hout en houtproducten. Dat de landbouw nog steeds niet op orde is blijkt uit de noodzaak om veel voedselproducten te importeren.
Bij al deze economische activiteit raakte de aandacht voor het milieu ondergesneeuwd. De olie- en gaswinning heeft – vooral in Siberië – geleid tot totale verwoesting en vervuiling. In veel Russische steden heeft de concentratie van schadelijke stoffen in de lucht een waarde bereikt die de westerse normen vele malen overtreft. Ook het drinkwater is vaak sterk verontreinigd.
Toerisme
Toerisme is een groeimarkt in Rusland. Vooral het Europese deel heeft veel potentieel: natuurschoon, historie en culturele rijkdommen. Maar er moet nog veel gebeuren om daar ten volle van te profiteren. Zo is het aantal hotels in de middenklasse bij lange na niet toereikend en moet er ook nog gewerkt worden aan serviceverlening naar Westerse maatstaven.
De World Tourism Organization verwacht dat het toerisme naar Rusland elk jaar met 10% zal groeien. In 2003 kreeg Rusland ruim 22 miljoen buitenlandse toeristen op bezoek. Ongeveer eenzelfde aantal Russen ging naar het buitenland. Alleen, Russen geven in het buitenland meer uit dan de buitenlanders in Rusland. Het netto resultaat voor de economie is dus negatief. (bron: Euromonitor sept. 2005)
De grote trekpleisters van Rusland zijn Sint-Petersburg en Moskou. Dat was in de Sovjet-tijd niet anders en toen waren het zelfs de enige steden die relatief gemakkelijk te bezoeken waren. Een treinreis met de Trans-Siberië-Expres was ook mogelijk, maar uitstappen onderweg niet. Dat is nu geen probleem meer, dus steden als Nizjni Novgorod (Gorki), Omsk of Novosibirsk zijn gemakkelijk te bezoeken.
Verder ontdekken toeristen de stadjes van de Gouden Ring. Die wordt zo genoemd vanwege de vele met goud bedekte kerkkoepels.
Sochi aan de kust van de Zwarte Zee was al een populaire bestemming voor Sovjetleiders. Nu kunnen ook gewone Russen (en buitenlandse toeristen) zich vermaken in deze badplaats.
Frits Mulder, Taal en tekst.