Schaken voor beginners: mat
Het doel van het schaakspel is, om de koning van de tegenstander schaakmat (of kortweg: mat) te zetten.De koning staat mat wanneer hij door de tegenstander wordt aangevallen (hij staat schaak) en hij kan bovendien geen enkele zet doen waardoor hij niet meer schaak zou staan.
Onderstaand diagram lijkt op een diagram dat we al eerder hebben gezien, bij de uitleg van het begrip "schaak", maar er zijn enkele belangrijke verschillen.
De zwarte koning op het veld e8 wordt weer aangevallen door de witte dame op het veld b5; dat hebben we voor de duidelijkheid aangegeven in het geel.
Als je koning wordt aangevallen, zijn er normalerwijze drie manieren waarop je je kunt verdedigen: je kunt de koning verplaatsen; je kunt een stuk tussen de koning en het aanvallende stuk zetten; of je kunt het aanvallende stuk slaan. Hoe zit dat hier?
Zwart kan zijn koning niet verplaatsen. Er zijn immers maar twee velden waar hij naar toe zou kunnen gaan (d7 en d8), maar op beide velden zou hij nog steeds schaak staan, en dat mag niet. (De koning kan niet naar d7 vanwege de witte dame op b5, en d8 is onmogelijk vanwege de witte loper op a5.)
Zwart heeft ook geen stuk dat hij tussen zijn koning en de witte dame kan zetten, dus die mogelijkheid vervalt.
Kan zwart het aanvallende stuk (de witte dame) dan slaan? Nee, dat kan ook al niet.
De zwartspeler heeft dus geen enkele manier om zich "aan het schaak te onttrekken" (d.w.z., om er voor te zorgen dat hij niet meer schaak staat); hij staat daarom mat, en wit heeft de partij gewonnen!