Porto

Zoals Amsterdam frivool heet en Rotterdam een werkstad, zo liggen ook de verhoudingen tussen Lissabon en Porto. Hoewel de haven van de hoofdstad inmiddels belangrijker is dan die van Porto, blijft Porto de werkstad van het land.

De stad is wereldberoemd als het hart van de handel in portwijnen, maar het is ook een belangrijk industrieel centrum. Er zijn olieraffinaderijen en textielfabrieken gevestigd. Tot 1174 was het de hoofdstad van Portugal en de stad waaraan het hele land zijn naam te danken heeft (de Romeinse nederzetting Portus Cale).

Porto ligt op beide oevers van de rivier de Douro. Je zou denken dat de stad daardoor een natuurlijke haven heeft. En toch is dat niet zo, althans niet meer. Na de verzanding van de Douro moest een kunstmatige haven – Leixões – worden aangelegd.

Aan de kades van de oude haven in Porto zelf staan huizen die geschilderd zijn in pasteltinten. Het is een van de aantrekkelijkste wijken van de stad. Het hele oude centrum (Cidade Velha) staat sinds 1996 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Te hopen valt dat die titel de autoriteiten inspireert om oude huizen te behoeden voor verder verval. Sommige huizen lijken op instorten te staan.

Toch zijn er vele historische gebouwen te bezichtigen. De kathedraal (Igreja da Sé) werd al in de 13de eeuw gebouwd, maar van die oorspronkelijke bebouwing is weinig meer over. Het grootste deel van het imposante bouwwerk stamt uit de 18de en 19de eeuw. Naast de kathedraal staat het voormalige bisschoppelijk paleis, dat tegenwoordig bevolkt wordt door ambtenaren. De Igreja de São Fransisco werd in de 12de en 13de eeuw gebouwd, maar later in rococostijl herbouwd. Vooral het interieur is uitbundig versierd.

De Douro wordt overspannen door een markante stalen brug met twee verdiepingen. Het laagste niveau van de Dom Luis Ibrug verbindt de laaggelegen stadsdelen, via de hoogste weg kom je in de bovenstad.

De zuidoever van de Douro (Vila Nova de Gaia) is van oudsher het centrum van de porthandel, maar in de hele stad kun je niet om Porto’s bekendste exportproduct heen. Er zijn vele wijnkelders en proeverijen waar de liefhebbers zich te buiten kunnen gaan aan deze zoete wijn. Lange tijd beheersten de Britten de porthandel en daaraan herinnert hun Factory House, een gebouw vol traditie en koloniale sfeer.In 2001 was Porto Culturele Hoofdstad van Europa, samen met Rotterdam. De twee steden hebben daarbij samengewerkt en een uitvloeisel daarvan is de grote concertzaal Casa da Música, ontworpen door Rem Koolhaas.

Porto is de geboortestad van Hendrik de Zeevaarder, de koning die aan de wieg stond van Portugals opkomst als koloniale grootmacht. In het begin van de jaren '90 had Porto een inwoonster die toen nog volstrekt onbekend was, maar inmiddels wereldberoemd is. Ze gaf er Engelse les. Het was J.K. Rowling, de auteur van de Harry Potter-boeken.